Wie in Nederland woont of werkt, is verplicht verzekerd voor zorg. Dat staat in de Zorgverzekeringswet (Zvw). De Belastingdienst speelt daarin een grotere rol dan de meeste mensen denken: zij int een deel van de bijdragen en zorgt er ook voor dat mensen niet te veel betalen. De zorgverzekeringswet en de Belastingdienst zijn dus nauw met elkaar verbonden.
Wat regelt de Zorgverzekeringswet?
De Zorgverzekeringswet bepaalt dat iedereen die in Nederland woont of hier werkt, verplicht een basisverzekering afsluit. Die wet bestaat al sinds 2006 en zorgt ervoor dat iedereen toegang heeft tot noodzakelijke zorg. Denk aan huisartsbezoeken, ziekenhuiszorg en medicijnen.
Als verzekerde betaal je zelf een premie aan je zorgverzekeraar. Maar er is ook een bijdrage die via de Belastingdienst loopt: de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw. Die twee zijn allebei onderdeel van hoe de zorgverzekering wordt gefinancierd.
Wat is de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw?
Naast je maandelijkse premie betaal je ook een inkomensafhankelijke bijdrage aan de Belastingdienst. Die bijdrage hangt af van je inkomen. Hoe meer je verdient, hoe meer je betaalt, maar er zit een maximum aan het inkomen waarover je deze bijdrage betaalt.
Je betaalt deze bijdrage als je bepaalde soorten inkomen hebt, zoals loon uit dienstbetrekking, winst uit een eigen onderneming, een uitkering of een pensioen. Werkgevers en uitkeringsinstanties betalen deze bijdrage vaak namens jou, maar zelfstandigen en mensen met andere inkomsten regelen dit zelf via de aangifte inkomstenbelasting.
De bijdrage gaat niet naar je eigen verzekeraar, maar naar het Zorgverzekeringsfonds. Vanuit dat fonds krijgen zorgverzekeraars geld om de kosten van de basiszorg te betalen.
Wie betaalt de bijdrage via de Belastingdienst?
Niet iedereen betaalt de inkomensafhankelijke bijdrage op dezelfde manier. Het verschilt per situatie:
- Werknemers in loondienst: de werkgever houdt de bijdrage in op het loon en draagt die af aan de Belastingdienst. Je ziet dit terug op je loonstrook.
- Zelfstandigen en zzp’ers: zij betalen de bijdrage zelf via de aangifte inkomstenbelasting. De Belastingdienst berekent het bedrag op basis van de winst uit onderneming.
- Mensen met een uitkering of pensioen: het uitkeringsorgaan of de pensioenuitvoerder houdt de bijdrage in en betaalt die af, vergelijkbaar met een werkgever.
- Mensen zonder inkomen: zij betalen geen inkomensafhankelijke bijdrage, maar zijn via de basisverzekering nog steeds verplicht verzekerd en betalen wel gewoon hun premie aan de verzekeraar.
Wat doet de Belastingdienst als je te veel hebt betaald?
Soms klopt het bedrag aan bijdrage dat je hebt betaald niet precies. Dat kan komen doordat je inkomen in de loop van het jaar veranderde, of doordat er een fout is gemaakt. De Belastingdienst controleert dit achteraf en kan overgaan tot een ambtshalve teruggave.
Ambtshalve betekent dat de Belastingdienst dit zelf oppakt, zonder dat jij er iets voor hoeft te doen. Er is een geautomatiseerd proces dat de gegevens van mensen controleert en bepaalt wie geld terugkrijgt of juist moet bijbetalen. Je hoeft dus niet zelf een verzoek in te dienen als de Belastingdienst constateert dat je recht hebt op teruggave.
Wat zie je terug op je belastingaangifte?
Bij de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting speelt de bijdrage Zorgverzekeringswet ook een rol. De Belastingdienst berekent of je het juiste bedrag hebt betaald. Als er een verschil is, krijg je dat verrekend in je aanslag. Je hoeft dit zelf niet apart aan te vragen.
Zelfstandigen zien de bijdrage Zvw als een aparte post op hun aanslag inkomstenbelasting. Dit kan soms voor verrassingen zorgen, zeker als je als startende ondernemer niet weet dat deze bijdrage bovenop de inkomstenbelasting komt. Het is verstandig om hier alvast rekening mee te houden bij het opzijzetten van geld voor de Belastingdienst.
Praktisch: dit moet je weten
- Iedereen in Nederland is verplicht een basisverzekering te hebben. Dit volgt uit de Zorgverzekeringswet.
- Naast je premie betaal je ook een inkomensafhankelijke bijdrage die via de Belastingdienst loopt.
- Als werknemer regelt je werkgever dit. Als zelfstandige doe je dit via je belastingaangifte.
- De Belastingdienst controleert automatisch of je het juiste bedrag hebt betaald en corrigeert dit zo nodig.
- Je hoeft geen apart verzoek in te dienen voor een teruggave: de Belastingdienst doet dit ambtshalve.
- Als zzp’er: zet alvast geld apart voor deze bijdrage. Ze komt bovenop je inkomstenbelasting.
De Zorgverzekeringswet en de Belastingdienst werken samen om ervoor te zorgen dat de zorg in Nederland voor iedereen betaalbaar blijft. Voor de meeste mensen loopt dit op de achtergrond. Maar zeker als je zelfstandige bent of je inkomen verandert, is het goed om te weten hoe dit systeem werkt.
Veelgestelde vragen
Moet ik als zzp’er zelf de bijdrage Zvw betalen via de Belastingdienst?
Ja, als zzp’er betaal je de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw zelf. Je werkgever doet dit niet voor je. De Belastingdienst berekent het bedrag op basis van je winst en verwerkt dit in je aanslag inkomstenbelasting. Het loont om hier op voorhand rekening mee te houden in je financiële planning.
Hoe weet ik of ik de bijdrage Zvw via mijn werkgever betaal?
Als je in loondienst werkt, is de bijdrage Zvw zichtbaar op je loonstrook. Je werkgever houdt het bedrag in en betaalt het rechtstreeks aan de Belastingdienst. Je hoeft hier zelf niets voor te doen.
Wat gebeurt er als ik te veel bijdrage Zvw heb betaald?
Als je te veel bijdrage Zvw hebt betaald, zorgt de Belastingdienst er automatisch voor dat je dat geld terugkrijgt. Dit heet een ambtshalve teruggave. Je hoeft daarvoor geen apart verzoek in te dienen. De Belastingdienst gebruikt hiervoor een geautomatiseerd controlesysteem.
Is de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw hetzelfde als mijn zorgpremie?
Nee, de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw en je zorgpremie zijn twee verschillende dingen. Je premie betaal je maandelijks aan je eigen zorgverzekeraar. De bijdrage Zvw betaal je via je werkgever of via de Belastingdienst en gaat naar het Zorgverzekeringsfonds. Beide bijdragen zijn bedoeld om de zorgkosten in Nederland te financieren.