Beide producten laten je gespreid beleggen, maar het verschil tussen een ETF en een beleggingsfonds zit hem in hoe ze worden beheerd en verhandeld. Een ETF volgt automatisch een index, terwijl een beleggingsfonds wordt beheerd door een team van specialisten dat actief probeert betere resultaten te behalen dan de markt. Dat klinkt klein, maar het heeft grote gevolgen voor je kosten, je vrijheid en je rendement.
Wat is een ETF precies?
ETF staat voor Exchange Traded Fund. Een ETF is een fonds dat op de beurs wordt verhandeld, net zoals een gewoon aandeel. Het volgt een index, zoals de AEX of de S&P 500. Als de index stijgt, stijgt de waarde van je ETF mee. Als de index daalt, daalt ook jouw ETF.
Omdat een ETF simpelweg een index kopieert, hoeft er geen fondsmanager actief beslissingen te nemen. Dat maakt ETFs goedkoper in beheer. Je betaalt jaarlijks een kostenratio, die bij veel ETFs uitkomt op enkele tienden van een procent per jaar.
Hoe werkt een beleggingsfonds?
Een beleggingsfonds is ook een verzameling van beleggingen, maar hier maakt een team van fondsmanagers de keuzes. Zij analyseren de markt en proberen aandelen te selecteren die het beter doen dan de index. Dit heet actief beheer.
Banken en vermogensbeheerders bieden vaak zulke fondsen aan. Je koopt geen aandelen via de beurs, maar je stapt rechtstreeks in het fonds via de aanbieder. De koersen worden doorgaans eenmaal per dag vastgesteld, op basis van de slotwaarde van de beleggingen in het fonds.
Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen een ETF en een beleggingsfonds?
Het verschil tussen een ETF en een beleggingsfonds komt terug op vier punten: beheer, verhandeling, kosten en transparantie.
- Beheer: ETFs worden passief beheerd en volgen een index. Beleggingsfondsen worden actief beheerd door een fondsmanager.
- Verhandeling: ETFs koop en verkoop je de hele dag door via de beurs, net als aandelen. Beleggingsfondsen verhandel je slechts eenmaal per dag, tegen de vastgestelde dagkoers.
- Kosten: ETFs hebben doorgaans lagere jaarlijkse kosten dan actief beheerde beleggingsfondsen. Bij beleggingsfondsen betaal je voor het werk van de fondsmanager, wat de kosten hoger maakt.
- Transparantie: Bij een ETF weet je precies welke aandelen of obligaties erin zitten, want die volgen de index. Bij een beleggingsfonds is de samenstelling soms minder direct zichtbaar of vaker aan verandering onderhevig.
Presteren beleggingsfondsen beter dan ETFs?
Dit is een vraag die veel beleggers bezighoudt. Actieve fondsmanagers proberen de markt te verslaan, maar onderzoek laat keer op keer zien dat de meeste actief beheerde fondsen dat op de lange termijn niet lukt. De hogere kosten spelen daarbij een grote rol: als de beheerkosten elk jaar een stuk van je rendement opeten, moet een fondsmanager structureel beter presteren dan de index om dat te compenseren.
Dat betekent niet dat actief beheer nooit zinvol is. In bepaalde nichemarkt of minder efficiënte markten kan een ervaren manager soms wel extra waarde toevoegen. Maar voor de gemiddelde belegger geldt: lage kosten zijn een groot voordeel op de lange termijn.
Wanneer kies je voor een ETF en wanneer voor een beleggingsfonds?
Je kiest voor een ETF als je zelf wilt beleggen via een broker, de voorkeur geeft aan lage kosten en graag de vrijheid hebt om op elk moment van de dag te handelen. ETFs zijn ook geschikt als je breed gespreid wilt beleggen zonder veel kennis van individuele aandelen.
Een beleggingsfonds past beter bij je als je liever alles uit handen geeft aan een beheerder, of als je wilt beleggen in een specifieke strategie of markt waarvoor geen geschikte ETF beschikbaar is. Sommige beleggingsfondsen zijn ook toegankelijk zonder dat je een brokersaccount nodig hebt, wat voor beginners soms eenvoudiger voelt.
Welke kosten moet je vergelijken?
Bij het kiezen tussen een ETF en een beleggingsfonds loont het om de totale kosten goed te bekijken. Let op deze onderdelen:
- Lopende kosten (TER of OCF): de jaarlijkse beheerkostenratio. Bij ETFs ligt dit vaak lager dan bij actief beheerde fondsen.
- Transactiekosten: bij ETFs betaal je via je broker soms een aan- en verkoopkosten per transactie.
- In- en uitstapkosten: sommige beleggingsfondsen rekenen kosten als je instapt of uitstapt.
- Prestatievergoeding: sommige actieve fondsen rekenen extra als ze boven een bepaalde drempel presteren.
Door deze kosten naast elkaar te leggen, zie je snel welk product op de lange termijn goedkoper uitpakt.
ETF of beleggingsfonds: wat past bij jou?
Er is geen universeel antwoord. Als je graag zelf de regie houdt, kosten laag wilt houden en bereid bent een brokersaccount te openen, zijn ETFs voor de meeste particuliere beleggers een praktische keuze. Wil je beleggen zonder daar zelf veel tijd in te steken en heb je vertrouwen in een actieve beheerder, dan kan een beleggingsfonds goed passen. Vergelijk altijd de kosten en het beleggingsbeleid voordat je een keuze maakt.
Veelgestelde vragen
Wat betekent passief en actief beleggen?
Passief beleggen betekent dat je een index volgt zonder dat iemand actief keuzes maakt over welke aandelen je koopt. Actief beleggen betekent dat een fondsmanager voortdurend beslist wat er in het fonds zit, met als doel beter te presteren dan de markt.
Kan ik een ETF ook gewoon via mijn bank kopen?
Dat hangt af van je bank. Sommige banken bieden ETFs aan via hun beleggingsplatform, maar bij traditionele banken heb je soms alleen toegang tot hun eigen beleggingsfondsen. Via een online broker heb je doorgaans een groter aanbod aan ETFs.
Is een ETF veiliger dan een beleggingsfonds?
Beide producten kennen beleggingsrisico: de waarde kan stijgen en dalen. Een ETF is niet veiliger, maar spreidt het risico wel automatisch over alle bedrijven in de index. De veiligheid hangt vooral af van de onderliggende beleggingen, niet van de vraag of het een ETF of een beleggingsfonds is.
Betaal ik belasting over ETFs en beleggingsfondsen?
In Nederland vallen zowel ETFs als beleggingsfondsen in box 3 van de inkomstenbelasting. Je betaalt belasting over je vermogen boven de vrijstelling, niet over elke losse winst of verkoop. De regels voor box 3 kunnen veranderen, dus het is slim om de actuele regels bij de Belastingdienst te controleren.