Pensioenopbouw begint eerder dan de meeste mensen denken. Veel werknemers zijn al op hun achttiende bezig met het opbouwen van een financiële basis voor later, zonder dat ze er dagelijks bij stilstaan. Het geld dat je nu inlegt of dat je werkgever voor je opzij zet, bepaalt straks hoeveel je elke maand ontvangt als je stopt met werken. Dat is een lange weg, maar wel een die al vroeg begint.
Hoe pensioen opbouwen in Nederland werkt
In Nederland bestaat het pensioen uit drie lagen. De eerste laag is de AOW: een basisuitkering van de overheid waar bijna iedereen recht op heeft. De tweede laag is het pensioen dat je via je werkgever opbouwt. De derde laag is wat je zelf regelt, bijvoorbeeld via een lijfrente of een bankspaarrekening. De meeste werknemers bouwen automatisch pensioen op via hun werkgever, omdat die is aangesloten bij een pensioenfonds of verzekeraar. Elke maand gaat er een deel van je salaris naar dat fonds. Je werkgever legt daar ook een bedrag bovenop. Zo groeit het bedrag dat je later krijgt, jaar na jaar.
Vanaf welke leeftijd je begint met sparen voor later
Sinds 1 januari 2024 geldt de wettelijke minimumleeftijd van achttien jaar voor pensioenopbouw via een werkgever. Daarvoor was dat eenentwintig jaar. Door de nieuwe Pensioenwet kunnen jongeren dus drie jaar eerder beginnen met het opbouwen van een bedrag voor hun oude dag. Dat maakt een groot verschil op de lange termijn. Stel dat je op je achttiende begint en tot je zevenenzestigste werkt, dan heb je bijna vijftig jaar de tijd om geld op te bouwen. Elke extra jaar telt, want het opgebouwde kapitaal groeit door rente op rente.
Wat bepaalt hoeveel je later krijgt
Hoeveel je uiteindelijk aan pensioeninkomen ontvangt, hangt af van meerdere factoren. Je salaris speelt een grote rol, net als het aantal jaren dat je hebt gewerkt en de regeling die je werkgever hanteert. Bij een middelloonregeling bouw je pensioen op over het gemiddelde salaris dat je tijdens je loopbaan hebt verdiend. Bij een beschikbare premieregeling wordt er een vast bedrag of percentage ingelegde dat belegd wordt. De uiteindelijke uitkering hangt dan mede af van hoe die beleggingen renderen. Mensen die een tijd niet in loondienst zijn gewerkt, bijvoorbeeld als zelfstandige of door een periode van werkeloosheid, hebben in die tijd vaak geen pensioen opgebouwd. Dat is iets om rekening mee te houden bij het plannen van je toekomst.
Zelf aanvullen als je pensioen tekortschiet
Niet iedereen bouwt voldoende op via de werkgever. Zelfstandigen zonder personeel hebben helemaal geen verplichte pensioenregeling en moeten zelf iets regelen. Maar ook werknemers kunnen merken dat hun verwachte uitkering later niet genoeg is om van te leven. In dat geval zijn er mogelijkheden om zelf extra te sparen, zoals een lijfrenteverzekering of een bankspaarproduct. Via de belastingaangifte kun je de premies die je hiervoor betaalt soms aftrekken. Het is verstandig om regelmatig te checken hoeveel je al hebt opgebouwd. Dat doe je via Mijnpensioenoverzicht.nl, waar al je pensioenaanspraken bij elkaar staan. Zo zie je in één oogopslag of je genoeg hebt of dat aanvullen verstandig is.
Veelgestelde vragen over pensioenopbouw
Wat is het verschil tussen AOW en aanvullend pensioen?
De AOW is een basisuitkering van de overheid die je ontvangt zodra je de AOW-leeftijd bereikt. Aanvullend pensioen is het bedrag dat je via je werkgever of zelf hebt opgebouwd. Die twee komen samen en vormen je totale pensioeninkomen. De AOW is voor iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt, het aanvullende deel verschilt per persoon.
Bouw je ook pensioen op als je parttime werkt?
Ja, ook bij parttime werk bouw je pensioen op. Het bedrag dat je opbouwt is lager dan bij fulltime werk, omdat de opbouw is gebaseerd op je salaris en het aantal uren dat je werkt. Toch telt elke gewerkte maand mee voor je totale opbouw.
Wat gebeurt er met je pensioen als je van baan wisselt?
Als je van baan wisselt, blijft het pensioen dat je bij je vorige werkgever hebt opgebouwd gewoon staan. Je verliest dat niet. Je kunt het soms meenemen naar het pensioenfonds van je nieuwe werkgever, maar dat is niet altijd verplicht. Op Mijnpensioenoverzicht.nl zie je een overzicht van al je opgebouwde rechten bij verschillende fondsen.
Kan een zelfstandige ook pensioen opbouwen?
Een zelfstandige heeft geen verplichte pensioenregeling via een werkgever. Zelfstandigen moeten zelf iets regelen voor hun oude dag. Dat kan via een lijfrenteverzekering, banksparen of door vermogen op te bouwen op een andere manier. Er zijn plannen om ook zelfstandigen in de toekomst te verplichten iets voor hun pensioen te regelen.