Wikipedia is voor veel mensen de eerste plek waar ze naartoe gaan als ze iets willen weten. Het is een gratis online encyclopedie die iedereen kan lezen en ook zelf kan aanvullen. Elke dag zoeken miljoenen mensen op Wikipedia informatie op over onderwerpen als geschiedenis, wetenschap, bekende personen en nog veel meer. Maar hoe werkt het platform eigenlijk, wie schrijft al die artikelen en hoe betrouwbaar is de informatie?
Hoe Wikipedia is ontstaan
In januari 2001 lanceerden Jimmy Wales en Larry Sanger het platform. Ze wilden een encyclopedie maken die niet door een kleine groep experts werd geschreven, maar door gewone mensen over de hele wereld. Het idee was simpel: iedereen mag meedoen. Die aanpak bleek een succes. Binnen een paar jaar stonden er al honderdduizenden artikelen online in tientallen talen. Inmiddels telt de Engelstalige versie meer dan zes miljoen artikelen. De Nederlandstalige versie, die ook wel de Nederlandse encyclopedie van het volk wordt genoemd, bevat meer dan twee miljoen pagina’s. Het platform is uitgegroeid tot een van de meest bezochte websites ter wereld.
Wie schrijft en beheert de artikelen
Een van de opvallendste dingen aan de online encyclopedie is dat vrijwilligers de inhoud schrijven en bijhouden. Dat zijn geen journalisten of wetenschappers per se, maar gewone mensen met kennis van een bepaald onderwerp. Ze worden ook wel Wikipedianen genoemd. Zij voegen nieuwe informatie toe, corrigeren fouten en verwijderen onbetrouwbare teksten. Elke wijziging wordt bijgehouden in een geschiedenis, zodat je altijd kunt zien wie wat heeft veranderd. Er zijn ook beheerders die toezicht houden op de kwaliteit. Zij kunnen pagina’s beveiligen als er te veel onjuiste informatie wordt toegevoegd. Bij populaire of gevoelige onderwerpen, zoals politici of actuele gebeurtenissen, zijn pagina’s soms alleen te bewerken door ervaren gebruikers.
Hoe betrouwbaar is de informatie op Wikipedia
Betrouwbaarheid is iets waar het platform zelf ook veel aandacht aan besteedt. Artikelen moeten gebaseerd zijn op controleerbare bronnen, zoals boeken, wetenschappelijke artikelen of betrouwbare nieuwssites. Informatie die niet te controleren is, mag niet zomaar worden toegevoegd. Toch zijn er wel beperkingen. Omdat iedereen kan schrijven, kunnen er fouten insluipen. Onderzoeken hebben aangetoond dat Wikipedia qua nauwkeurigheid vaak goed scoort vergeleken met traditionele encyclopedieën, maar het is niet onfeilbaar. Docenten en scholen raden dan ook vaak aan om Wikipedia te gebruiken als startpunt voor onderzoek, maar niet als enige bron. De verwijzingen onderaan een artikel zijn soms waardevoller dan de tekst zelf, omdat ze je naar de originele bronnen leiden.
Wikipedia en bekende Nederlanders
Ook veel bekende Nederlanders hebben een eigen pagina op de encyclopedie. Zo staat er een uitgebreid artikel over presentatrice Kimberley Klaver, die bekend is van televisie en als zusje van actrice Melody Klaver en danseres Stephanie Klaver. Zulke pagina’s over publieke figuren worden regelmatig bijgewerkt als er nieuws is over die persoon. Dat maakt het platform ook interessant als je snel iets wilt weten over iemand uit de Nederlandse showbizz of politiek. Bij bekende mensen is de kans groter dat meerdere vrijwilligers het artikel in de gaten houden, waardoor de informatie vaker wordt gecorrigeerd en aangevuld. Pagina’s over minder bekende personen of kleine onderwerpen worden soms jarenlang niet bijgewerkt, wat de kans op verouderde informatie vergroot.
Wikipedia gebruiken zonder in valkuilen te trappen
Slim gebruikmaken van de encyclopedie begint met weten wat het wel en niet is. Het is een goed beginpunt om een onderwerp te begrijpen, zeker als je nog weinig weet van een thema. De introducties van artikelen zijn vaak helder geschreven en geven snel een overzicht. De bronnenlijst onderaan elk artikel helpt je verder als je dieper wilt duiken. Wat je beter niet doet, is een Wikipedia-artikel aanhalen als officiële bron in een schoolopdracht of professioneel document. Gebruik het als wegwijzer, niet als eindstation. Wie dat in gedachten houdt, heeft aan het platform een erg handig hulpmiddel dat gratis beschikbaar is voor iedereen met een internetverbinding.
Veelgestelde vragen over Wikipedia
Kan iedereen zomaar een artikel op Wikipedia schrijven?
Ja, iedereen kan in principe een artikel schrijven of aanpassen. Je hebt daarvoor geen account nodig, al helpt het wel als je een account aanmaakt. Nieuwe artikelen worden wel beoordeeld door andere gebruikers en moeten voldoen aan de regels van het platform, zoals het gebruik van controleerbare bronnen.
Hoe verdient Wikipedia geld?
Wikipedia heeft geen advertenties en is volledig gratis. Het platform wordt gerund door de Wikimedia Foundation, een non-profitorganisatie. Die organisatie ontvangt donaties van gewone gebruikers en bedrijven over de hele wereld. Regelmatig verschijnen er banners op de site met een verzoek om een kleine bijdrage.
In hoeveel talen is Wikipedia beschikbaar?
Wikipedia is beschikbaar in meer dan 330 talen. De Engelstalige versie is de grootste, maar er zijn ook grote versies in het Duits, Frans, Spaans en Nederlands. Sommige taalversies hebben maar een paar duizend artikelen, terwijl andere er miljoenen tellen.
Wat gebeurt er als iemand opzettelijk foute informatie toevoegt?
Als iemand bewust onjuiste informatie toevoegt, wordt die aanpassing meestal snel teruggedraaid door andere gebruikers of beheerders. Wie herhaaldelijk de regels overtreedt, kan worden geblokkeerd. Bij gevoelige pagina’s is bewerken soms alleen mogelijk voor gebruikers met een bepaalde status binnen de gemeenschap.