Een zorgverzekering is in Nederland verplicht voor iedereen vanaf 18 jaar. Toch weten veel mensen niet precies wat hun polis dekt, wat ze maandelijks betalen en waarom, of hoe ze kunnen besparen. Dat is begrijpelijk, want de regels zijn niet altijd eenvoudig. In dit stuk lees je de belangrijkste informatie op een rij, zodat je weet waar je aan toe bent.
Verplichte basisverzekering en wat die dekt
Elke inwoner van Nederland is wettelijk verplicht om een basisverzekering af te sluiten. Deze basisverzekering dekt een groot deel van de gewone medische zorg. Denk aan bezoeken aan de huisarts, opname in het ziekenhuis, medicijnen op recept en een groot deel van de geestelijke gezondheidszorg. De overheid stelt elk jaar vast welke zorg in het basispakket zit. Dat pakket is bij elke verzekeraar gelijk, ook al klinken de namen van de polissen anders. Wat wel verschilt tussen verzekeraars, is de premie die je betaalt en de aanvullende diensten die ze aanbieden. Kies je voor een naturapolis, dan ben je gebonden aan zorgaanbieders waarmee jouw verzekeraar een contract heeft. Bij een restitutiepolis mag je zelf kiezen waar je naartoe gaat, maar betaal je meestal een hogere maandelijkse premie.
Het eigen risico en hoe dat werkt
Naast de maandelijkse premie betaal je in Nederland ook eigen risico. Dat is een bedrag dat je eerst zelf betaalt voordat de verzekeraar de kosten overneemt. In 2025 is het verplichte eigen risico 385 euro per jaar. Dit geldt voor iedereen die ouder is dan 18 jaar. Bezoeken aan de huisarts vallen buiten het eigen risico, dat hoef je dus niet zelf te betalen. Wil je je maandelijkse premie verlagen? Dan kun je vrijwillig extra eigen risico kiezen, tot maximaal 885 euro per jaar. Hoe hoger je vrijwillige eigen risico, hoe lager je premie wordt. Dit kan aantrekkelijk zijn als je weinig gebruikmaakt van medische zorg. Maak je juist veel gebruik van ziekenhuiszorg of medicijnen, dan is een hoog eigen risico vaak duurder op jaarbasis.
De inkomensafhankelijke bijdrage die weinig mensen kennen
Veel mensen weten niet dat er naast de premie nog een andere bijdrage bestaat: de inkomensafhankelijke bijdrage op grond van de Zorgverzekeringswet. Deze bijdrage wordt berekend op basis van je inkomen en wordt door de werkgever ingehouden of via de Belastingdienst geregeld. Je betaalt dit bedrag niet rechtstreeks aan je verzekeraar, maar het vormt wel een deel van de totale kosten voor de zorg in Nederland. Werknemers krijgen deze bijdrage vergoed van hun werkgever, maar dat bedrag telt wel mee als loon, waardoor je er belasting over betaalt. Voor zelfstandigen en mensen met andere inkomsten werkt het iets anders: zij betalen de bijdrage via de aanslag inkomstenbelasting. Het percentage en het maximale inkomen waarover je de bijdrage betaalt, worden elk jaar opnieuw vastgesteld door de overheid.
Aanvullende verzekering en wanneer die zin heeft
Naast de verplichte basisverzekering kun je een aanvullende dekking kiezen. Die aanvulling is nooit verplicht, maar kan handig zijn als je bepaalde zorg nodig hebt die niet in het basispakket zit. Fysiotherapie valt voor de meeste mensen buiten de standaarddekking, net als tandheelkundige zorg voor volwassenen en brillen of contactlenzen. Een aanvullend pakket dekt die kosten dan (deels). Of zo’n aanvulling de moeite waard is, hangt af van je persoonlijke situatie. Gebruik je elk jaar meerdere sessies fysiotherapie, dan betaalt een aanvulling zich waarschijnlijk terug. Ga je maar één keer per jaar naar de tandarts voor een gewone controle, dan is een dure aanvullende tandartsverzekering misschien niet nodig. Het is dus slim om aan het begin van elk jaar te kijken of je huidige dekking nog bij je past. Dat vergelijken mag je ook buiten de jaarlijkse overstapperiode doen, maar overstappen kan alleen rondom 1 januari.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik geen zorgverzekering heb?
Als je geen zorgverzekering hebt terwijl je dat wel verplicht bent, stuurt het CAK je een aanmaning. Sluit je daarna nog steeds geen verzekering af, dan wordt je automatisch ingeschreven bij een verzekeraar. Je betaalt dan een hogere premie dan normaal. Schulden door het ontbreken van een verzekering kunnen ook worden verhaald.
Kan ik mijn verzekeraar tussentijds wijzigen?
Van verzekeraar wisselen kan normaal gesproken alleen rond de jaarwisseling. Je moet dan vóór 31 december opzeggen bij je huidige verzekeraar en uiterlijk op 31 januari een nieuwe verzekering afsluiten. In sommige gevallen, zoals bij een verhuizing naar het buitenland of een grote levensgebeurtenis, mag je ook tussentijds overstappen.
Hebben kinderen ook een zorgverzekering nodig?
Kinderen tot 18 jaar zijn meeverzekerd via de basisverzekering van hun ouder of verzorger, zonder dat daarvoor een aparte premie wordt betaald. Zij hoeven zelf geen polis af te sluiten. Zodra een kind 18 jaar wordt, is het verplicht om binnen drie maanden een eigen verzekering te regelen.
Wat is zorgtoeslag en voor wie is dat bedoeld?
Zorgtoeslag is een financiële tegemoetkoming van de overheid voor mensen met een laag of middeninkomen. De toeslag helpt om de maandelijkse premie te betalen. Of je recht hebt op zorgtoeslag hangt af van je inkomen en vermogen. Je vraagt zorgtoeslag aan via de Belastingdienst, via Mijn Toeslagen.